Spaanse premier Rajoy voor de rechter

Afgelopen woensdag werd ik geïnterviewd op BNR Nieuwsradio, naar aanleiding van de getuigenis van de Spaanse premier Rajoy in een van de vele corruptiezaken die spelen in Spanje. Via deze link (https://www.bnr.nl/player/archief/20170726120650540) kun je het interview terugluisteren.

Rajoy moest getuigen in de zaak-Gurtel, een corruptiezaak rond de aan de regeringspartij Partido Popular gelieerde ondernemer Francisco Correa (gordel, vandaar de Duitse codenaam van de zaak) die de spil was in het systematisch afromen van publiek geld: aanbestedingen voor publieke diensten werden weggegeven aan bevriende ondernemingen, voor te hoge prijzen of van slechte kwaliteit, waarbij veel geld ook weer terugvloeide naar de portemonnees van de politici. Dit deel van de Gurtel-zaak draait om de illegale financiering van verkiezingscampagnes in 2003 in delen van de regio Madrid. In totaal zou het in de Gurtel –zaak gaan om 863 miljoen euro, maar misschien is het nog meer, omdat er steeds nieuwe onthullingen bijkomen.

De zaak-Gurtel is maar een van de vele corruptiezaken waar de Partido Popular in betrokken is, al zijn ook politici van de sociaaldemocratische PSOE vaak betrokken. In februari 2017 werden ongeveer vijftig politici, bankiers en een paar vakbondsleiders veroordeeld van een half tot zes jaar gevangenisstraf in de ‘tarjetas black’ zaak. Een aantal ministers werd schuldig bevonden, waaronder de voormalige PP-minister van Financiën en baas van het IMF Rodrigo Rato, die 4,5 jaar kreeg. Bewijzen tegen Rato werden onder meer via crowdsourcing naar boven gehaald door de actiegroep 15MpaRato, die voortkwam uit de massale pleinbezettingen in Spanje die begonnen op 15 mei (15M) 2011.

Rajoy moest getuigen – live in plaats van via een videoconferentie zoals hij zelf wilde – omdat zijn Partido Popular stelselmatig weigert mee te werken aan de onderzoeken. De twee uur durende ondervraging verliep zoals verwacht: media noteerden ontwijkende verklaringen op 23 vragen. Kern van het betoog: ik wist van niets, ik ben politiek leider en bemoei me niet met de financien van de partij. De ontwijkende getuigenis leidde ertoe dat de oppositiepartijen Podemos en PSOE – niet altijd de beste vrienden – samen hebben geëist dat Rajoy in het parlement komt uitleggen hoe het zit met zijn politieke verantwoordelijkheid.  Ook willen zij verheldering over het feit dat de getuigenis van Rajoy op veel televisiekanalen te zien was, maar niet op de staatszender, wier directeur door de Partido Popular benoemd is. De media vormen in Spanje een integraal onderdeel van de politieke polarisatie.

De corruptie in Spanje is massaal en schaamteloos. Het is volgens Transparancy International het meest corrupte land van de EU. Schattingen over het geroofde geld lopen in de tientallen miljarden. Grote netwerken van politici (ook vaak regionaal), bouwbedrijven, banken en andere ondernemingen hebben tientallen jaren geprofiteerd. De meeste zaken kwamen naar boven toen de crisis in 2008 eenzijdig werd afgewenteld op de Spaanse bevolking, terwijl de verantwoordelijken – dezelfde netwerken veelal – buiten schot bleven.

De vraag is hoe het verder gaat. De Partido Popular is de afgelopen jaren weliswaar gedaald in aanhang, maar nog steeds leidt zij de polls met ongeveer 29% van de stemmen. Podemos (20-22%) en de PSOE (23%, ongeveer een halvering van eerdere resultaten) zijn sinds kort aan het praten over meer samenwerking. PSOE-leider Sanchez, in mei herkozen nadat hij in 2016 door oude partijbaronnen was afgezet omdat hij samenwerking met Podemos niet uitsloot, lijkt de partij naar links te willen trekken.

Ondertussen is het ook opvallend hoe stil de rest van Europa is over de corruptie in Spanje. Terwijl de Europese Commissie, bij monde van Frans Timmermans, (terecht) moord en brand schreeuwt over de aantasting van de rechtstaat in bijvoorbeeld Polen of Hongarije, zijn de Europese leiders doodstil over wat zich in Spanje afspeelt.

Door | 2017-07-27T14:27:37+00:00 juli 27th, 2017|Categorieën: Blog|0 Reacties

Geef een reactie