Wat Amsterdam kan leren van Barcelona

Een opiniestuk van Pietje Vervest en mijzelf stond op 22 juni in het Parool. Zie hier de originele tekst:

Wat Amsterdam kan leren van Barcelona Debat: Internationale stedelijke beweging in verzet tegen rechts

Er is een internationale stedelijke beweging opgestaan als progressief alternatief in landen met een rechtse regering, signaleren Frans Bieckmann en Pietje Vervest.

Nu het waarschijnlijk lijkt dat Nederland een centrumrechts kabinet krijgt, dient zich de vraag aan waar sociale en duurzame initiatieven nog een plaats kunnen vinden. Een mogelijk alternatief bieden de ‘gemeentes voor de verandering’ die in Spanje sinds twee jaar aan een spectaculaire opmars bezig zijn. Met de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar in aantocht, is het de moeite waard te kijken naar de ervaringen die in Spanje en elders zijn opgedaan.

Eerder deze maand vond in Barcelona een grote internationale conferentie plaats, onder de naam FearlessCities. Zevenhonderd mensen uit 180 steden in 51 landen op vijf continenten spraken daar over een wereldwijd netwerk van ‘gemeentes voor de verandering’,  of ‘steden zonder angst’, verwijzend naar de precaire situatie waarin aanzienlijke delen van de bevolking zich bevinden: angst voor baanverlies, onvoldoende inkomen, onbetaalbare woningen, onveiligheid thuis of op straat voor vrouwen, vluchtelingen die zich opgejaagd voelen, maar ook onzekerheid over wat de toekomst hen nog te bieden heeft.

Prominent aanwezig waren een reeks Amerikaanse gemeentes die proberen van onderop het verzet tegen de regering Trump handen en voeten te geven. De internationale stedelijke beweging die de conferentie wilde helpen bouwen, presenteert zich als een progressief alternatief in landen waar op nationaal niveau een rechtse regering zit.

Verandering van onderop

Voortrekker is Barcelona en Comú (BeC), het burgerplatform dat in 2015 de lokale verkiezingen won en onder leiding van de charismatische burgemeester Ada Colau sindsdien de stad bestuurt. Ook in Madrid, Zaragoza, Cádiz, A Corun(j)a en talloze andere gemeentes regeren dergelijke coalities, die onderling samenwerken en zich verzetten tegen de landelijke conservatieve regering in Spanje, die sinds de crisis strenge bezuinigingen oplegt. BeC is een samenvloeiing van tal van sociale bewegingen, actiegroepen en maatschappelijke initiatieven. Zij definieert zich met termen als de ‘commons’ , ‘verandering van onderop’ of ‘de publieke ruimte terugnemen voor en met de mensen zelf’.  Zij bouwt voort op de grote golf van pleinbezettingen die plaatsvonden in 2011, waarin tienduizenden (vooral) jongeren zich afzetten tegen de heersende politieke partijen, inclusief de sociaaldemocratische PSOE en de voormalige communistische partij Izquierda Unida/Verenigd Links.

Barcelona en Comú (BeC) werkt hard aan het terugdringen van de privatisering van veel overheidstaken en diensten. Het is bezig de watervoorziening weer in gemeentelijke handen te krijgen en werkt aan eigen (duurzame) energiebedrijven, tegen een nationale overheid in die volgens BeC vooral de belangen van grote multinationals en banken dient. Het verzet zich ook tegen projectontwikkelaars en buitenlandse investeerders die huizen in Barcelona kopen om ze via Airbnb aan toeristen te verhuren. Bewoners worden uit hun huizen gewerkt, huren verdubbelen, de stad wordt steeds onleefbaarder. En ondanks de retoriek van voorstanders van toerisme  dat dit bijdraagt aan het versterken van de lokale economie, vloeit een groot deel van de winsten weg uit de stad en levert het vooral onzekere en laagbetaalde banen in de horeca op.

Steeds meer in de knel

Deze en nog veel meer ervaringen werden tijdens de conferentie gedeeld, en leverden veel herkenning op. In New York, Londen, Seattle, Berlijn en tal van andere steden gebeurt precies hetzelfde. Net als in Amsterdam, al ontbraken er vertegenwoordigers van Nederlandse stadsbesturen. De angsten en onzekerheden die mensen in Spanje en veel anderen treffen, mogen groter zijn doordat de economische crisis hen veel harder troffen dan in Nederland. Maar de onderliggende tendensen die ervoor zorgen dat groeiende groepen – niet alleen de meest kwetsbaren maar ook flinke delen van de middenklassen – steeds meer in de knel komen, spelen net zo goed in ons rijke Amsterdam. Wij kunnen leren van de grote energie, het idealisme en het zelfvertrouwen waarmee Barcelona en Comú met allerlei praktische oplossingen – in buurten, in het verkeer, door burgers nauw te betrekken bij de besluitvorming – hun stad in een laboratorium voor nieuwe progressieve politiek en beleid heeft weten om te toveren. Dit is onderdeel van een wereldwijde trend: de afgelopen jaren zijn 835 diensten in 45 landen terug in publieke handen gekomen, blijkt uit onderzoek van het Transnational Institute dat morgen uitkomt.

Donderdag 22 juni discussiëren vertegenwoordigers van Barcelona en Comú met (ex)wethouders en maatschappelijke groepen in Pakhuis De Zwijger, n.a.v. het nieuwe boek van Frans Bieckmann Podemos – nieuwe linkse politiek in Spanje.

 

Door | 2017-07-05T12:01:16+00:00 juni 22nd, 2017|Categorieën: Blog|0 Reacties

Geef een reactie